Zo herken je het rechter- en linkeroog op een brillenrecept
Op een brillenrecept staat het rechteroog aangeduid als OD en het linkeroog als OS. Dit goed vaststellen is de eerste stap bij het lezen van een recept voor online lenzen, omdat elke volgende waarde (sferische sterkte, cilinder, as en meer) bij één specifiek oog hoort.
Wat OD, OS en OU betekenen op je recept
Deze afkortingen komen uit het Latijn en staan op de meeste recepten in de Verenigde Staten en veel andere landen:
- OD (oculus dexter) betekent het rechteroog.
- OS (oculus sinister) betekent het linkeroog.
- OU (oculus uterque) betekent beide ogen.
Recepten zijn meestal ingedeeld als een tabel. De rij OD staat meestal bovenaan, boven OS, met kolommen voor waarden zoals SPH, CYL en AXIS. Op sommige recepten staan in plaats daarvan 'R' en 'L'. Soms staan de ogen in omgekeerde volgorde, dus let op de labels en vertrouw niet alleen op de positie van de rijen.
OU staat op het recept als een aanwijzing voor beide ogen geldt. Zo betekent 'OU' naast de pupilafstand voor veraf of een lensopmerking dat de vermelding voor beide ogen geldt, niet voor elk oog afzonderlijk.
De OD-regel beschrijft je rechteroog. Op de pagina met het recept ligt die aan de linkerkant wanneer je het recept voor je houdt. Koppel deze niet aan de linkerlens alleen omdat de regel links staat.
Zo koppel je de waarden van elk oog aan de juiste velden in je online bestelling
Vul de rij met OD in bij de velden 'Rechteroog' of 'OD' van de aanbieder en de rij met OS bij de velden 'Linkeroog' of 'OS'. De meeste online bestelformulieren voor lenzen gebruiken dezelfde indeling met twee kolommen of twee rijen als het recept. Daardoor kun je de gegevens eenvoudig naast elkaar vergelijken.
Met een betrouwbare werkwijze voorkom je dat waarden worden verwisseld:
- Leg je recept naast het bestelformulier of zoom in op een duidelijke foto ervan.
- Zoek het label OD en controleer of alle getallen in die rij bij het rechteroog horen.
- Vul de velden voor het rechteroog volledig in voordat je naar het linkeroog gaat.
- Herhaal dit voor de rij met OS.
- Controleer beide kolommen nogmaals en vergelijk elk getal en het plus- of minteken met het origineel.
Het is makkelijk om de ogen om te wisselen, vooral als de sterktes van je ogen vergelijkbaar maar niet precies gelijk zijn. Als je rechteroog bijvoorbeeld -2.25 is en je linkeroog -1.75, dan krijgt elk oog bij verwisseling de verkeerde correctie. Dit kan wazig zicht of vermoeide ogen veroorzaken. Controleer de besteloverzichtspagina voordat je betaalt; dat is het beste moment om dit te ontdekken.
Als de velden van een aanbieder anders zijn verwoord dan op je recept, bijvoorbeeld 'Rechts (OD)' en 'Links (OS)', komen de oogaanduidingen nog steeds één op één overeen. Is iets onduidelijk of tegenstrijdig, neem dan contact op met de aanbieder of je oogzorgverlener voordat je je bestelling plaatst.
SPH, CYL en AXIS lezen voordat je online lenzen bestelt
Zodra je weet welke rij bij je rechteroog (OD) en welke bij je linkeroog (OS) hoort, lees je als volgende stap de drie belangrijkste waarden af: SPH, CYL en AXIS. SPH corrigeert bijziendheid of verziendheid, terwijl CYL en AXIS samen astigmatisme corrigeren.
Hoe de sferische sterkte en plus- of mintekens je zichtcorrectie aangeven
SPH (sfeer) is de belangrijkste lenssterkte, gemeten in dioptrieën (D). Een minteken (−) betekent dat je bijziend bent, waardoor voorwerpen op afstand wazig lijken. Een plusteken (+) betekent dat je verziend bent, waardoor taken van dichtbij je ogen kunnen vermoeien. Hoe hoger het getal, hoe sterker de correctie.
- −2.00 betekent matige bijziendheid.
- +1.50 betekent lichte tot matige verziendheid.
- Plano, PL of 0.00 betekent dat er voor dat oog geen sferische correctie nodig is.
Je ogen kunnen verschillende SPH-waarden hebben, bijvoorbeeld −2.25 voor rechts en −1.75 voor links. Dat is normaal. Voer elk getal precies in zoals het is geschreven, inclusief het teken, want een ontbrekend minteken verandert de glazen van corrigerend naar een sterkte met het tegenovergestelde effect.
De meeste recepten gebruiken stappen van 0.25, dus controleer waarden die niet in dat patroon passen. Zie je bijvoorbeeld een getal als −2.30, bevestig dit dan bij je oogzorgverlener voordat je de bestelling indient.
Hoe cilindersterkte en as samenwerken om astigmatisme te corrigeren
CYL (cilinder) geeft aan hoeveel extra sterkte je oog nodig heeft om astigmatisme te corrigeren. Dat ontstaat wanneer het vooroppervlak van het oog meer de vorm van een rugbybal dan van een bol heeft. AXIS vertelt het laboratorium waar die sterkte in het glas moet worden aangebracht. Deze twee waarden werken alleen samen.
Een regel met bijvoorbeeld SPH −2.00, CYL −0.75, AXIS 180 betekent dat het glas een basissterkte van −2.00 D heeft, plus −0.75 D astigmatismecorrectie, gericht langs de horizontale meridiaan op 180 graden.
- CYL kan met een min- of plusteken worden geschreven. Neem het teken over dat op je recept staat.
- AXIS is een geheel getal van 1 tot en met 180 en heeft nooit een plus- of minteken.
- Als CYL leeg is of DS of SPH vermeldt, heb je waarschijnlijk geen astigmatismecorrectie nodig en is AXIS doorgaans ook leeg.
- Heeft CYL een waarde, maar ontbreekt AXIS, ga dan niet gokken. Vraag je zorgverlener om het volledige recept.
Voer nooit een CYL-waarde in zonder de bijbehorende AXIS-waarde. Samen bepalen deze waarden de correctie van de glazen; afzonderlijk volstaat geen van beide.
Wil je glazen op sterkte in verbonden eyewear, dan kun je dezelfde waarden invoeren wanneer je glazen op sterkte voor slimme brillen kiest. Zo behoud je je camera-, audio- en vertaalfuncties en kijk je tegelijk helder door glazen die zijn afgestemd op je SPH, CYL en AXIS.
Vergelijk voordat je afrekent de SPH-, CYL- en AXIS-waarden in je bestellingsoverzicht met je geschreven recept, één oog tegelijk, om te controleren of de getallen en tekens overeenkomen.
Wat ADD, prismacorrectie en andere waarden op je recept betekenen voor je glazen
Zodra je SPH, CYL en AXIS begrijpt, zie je dat de overige gegevens op je recept de werking van die glazen voor specifieke taken verfijnen. ADD, prismacorrectie en een paar andere aanduidingen komen minder vaak voor, maar als je ze verkeerd invoert, kan dat de werking van je bril beïnvloeden.
Wanneer een ADD-waarde nodig is voor bifocale of multifocale glazen
Een ADD-waarde is de extra vergrotingssterkte die aan het onderste deel van een brillenglas wordt toegevoegd, zodat je dichtbij beter kunt zien. Je hoeft deze alleen in te vullen als je bifocale, trifocale of progressieve brillenglazen bestelt. Bij enkelvoudige brillenglazen voor veraf of leesbrillen met enkelvoudige sterkte laat je het ADD-veld doorgaans leeg.
ADD wordt doorgaans als een positief getal genoteerd, zoals +1.00 tot +3.00. De waarde staat vaak één keer in het midden van het recept of apart voor elk oog. Beide ogen hebben meestal dezelfde waarde. Veel mensen hebben vanaf hun vroege tot midden veertig een ADD nodig door presbyopie, het natuurlijke verlies van het vermogen om scherp te stellen.
Een praktisch voorbeeld: als de sterkte voor je rechteroog SPH −2.00 is en de ADD +1.75, dan is de sterkte voor dichtbij ongeveer −0.25 (−2.00 plus +1.75). Online aanbieders berekenen dit voor je, dus tel de waarden niet zelf bij elkaar op. Controleer in plaats daarvan het volgende:
- Selecteer het lenstype dat bij je ADD past: progressief, bifocaal of een aparte leesbriloptie.
- Vul de ADD precies in zoals die is geschreven, inclusief het plusteken en de decimalen.
- Staat er maar één ADD-waarde vermeld, vul die dan voor beide ogen in, tenzij op je recept iets anders staat.
- Kijk of op het recept "NV" (nabijzicht) of "Near Add" staat; beide betekenen hetzelfde.
Zo ga je om met prismacorrectie, lege velden en andere minder gebruikelijke gegevens
Prismacorrectie verhelpt problemen met de uitlijning van de ogen, zoals dubbelzien, door de plek te verschuiven waar het licht op je netvlies valt. De correctie wordt gemeten in prismadioptrieën (Δ) en gecombineerd met een basisrichting: BU (basis omhoog), BD (basis omlaag), BI (basis naar binnen) of BO (basis naar buiten). Als je recept prismacorrectie bevat, heb je een aanbieder nodig die hiervoor een veld aanbiedt. Veel standaard online bestelformulieren bieden dat niet. In dat geval moet je de waarde niet proberen te benaderen.
Lege velden zijn normaal. Een streepje, "DS" (sferische dioptrie), "SPH" of "PL" (plano) in de kolom CYL betekent doorgaans dat je geen astigmatismecorrectie nodig hebt. Laat optionele velden leeg of selecteer "geen" in plaats van zelf een waarde te bedenken.
Je kunt ook de volgende gegevens tegenkomen:
- PD: Pupilafstand, de afstand tussen je pupillen in millimeters, die soms apart van de waarden voor de brillenglazen wordt genoteerd.
- Segmenthoogte: De hoogte waarop de segmenten van bifocale brillenglazen worden geplaatst; zelden nodig bij online bestellingen.
- Opmerkingen: Aantekeningen zoals "polycarbonaat" of "fotochromatisch", die suggesties van de voorschrijver zijn en geen vereiste waarden.
Zie je prismacorrectie, handgeschreven aantekeningen die je niet kunt ontcijferen of een invoer die je niet herkent? Controleer deze dan met je opticien voordat je de bestelling plaatst.
Zo voer je je recept nauwkeurig in bij een online bestelling van brillenglazen
Om een recept nauwkeurig in te voeren, kopieer je elke waarde precies zoals die is geschreven, vul je die in het juiste veld voor het juiste oog in en behoud je alle plus- en mintekens. Zodra je weet wat elke afkorting betekent, komt bestellen vooral neer op zorgvuldig overschrijven. Kleine fouten in deze fase zijn een van de meest voorkomende oorzaken van lenzen die niet goed aanvoelen.
Koppel elke receptwaarde aan het juiste veld van de verkoper en behoud het teken
De meeste online formulieren hebben een raster met één rij voor het rechteroog (OD) en één voor het linkeroog (OS). Vul steeds één rij tegelijk in, zodat de waarden van de ogen niet door elkaar raken.
- Vul eerst SPH in voor het rechteroog, gevolgd door CYL, AXIS, ADD en eventuele prismawaarden.
- Herhaal dezelfde stappen voor het linkeroog.
- Vergelijk elk veld met je papieren of digitale recept voordat je verdergaat.
Het teken is net zo belangrijk als het getal. Een sferische waarde van -2.00 corrigeert bijziendheid, terwijl +2.00 verziendheid corrigeert. Die waarden zijn niet uitwisselbaar. Staat er geen teken bij een waarde op je recept, dan is die meestal positief. Vraag dit voor de zekerheid na bij je oogzorgspecialist in plaats van te gokken. De cilinderwaarde is vaak negatief, maar op sommige recepten wordt een positieve cilinder genoteerd. Vul de waarde daarom precies in zoals die op het recept staat.
Hier zie je hoe je de waarden van een recept overneemt in het formulier:
| Oog | SPH | CYL | AXIS |
|---|---|---|---|
| OD (rechts) | -2.25 | -0.75 | 90 |
| OS (links) | -1.75 | -0.50 | 85 |
Is een veld op je recept leeg, bijvoorbeeld CYL of AXIS, laat het dan leeg of kies ‘none’ of ‘0.00’, afhankelijk van de opties van de verkoper. Vul niet zomaar een waarde in.
Controleer de receptdatum, het glastype en de vereiste pupilafstand
Controleer voordat je je bestelling plaatst of je recept nog geldig is. Brillenrecepten verlopen doorgaans na één tot twee jaar, afhankelijk van de lokale regels en het advies van je oogzorgspecialist. Veel verkopers vragen ook naar de datum van het oogonderzoek of de gegevens van de voorschrijver. De vervaldatum staat vaak op het document zelf. Is die verstreken, maak dan een afspraak voor een nieuw onderzoek in plaats van te bestellen op basis van de oude waarden.
Kies vervolgens een glastype dat bij je recept past:
- Enkelvoudige glazen zijn geschikt voor recepten met alleen SPH-, CYL- en AXIS-waarden.
- Voor multifocale of bifocale glazen is een ADD-waarde nodig. Deze glazen worden alleen gekozen als die waarde op het recept staat.
- Zonnebrillen op sterkte en slimme brillen gebruiken dezelfde waarden, maar controleer of het montuur geschikt is voor jouw sterktebereik.
Zoek tot slot naar de pupilafstand (PD), de afstand in millimeters tussen je pupillen. Veel formulieren vereisen deze meting. Het kan gaan om één getal, zoals 63, of om twee getallen, zoals 31.5/31.5, één voor elk oog. Staat de meting niet op je recept, dan biedt de verkoper mogelijk een meetinstrument aan of vraagt die je om de meting bij je opticien op te vragen. Vul de PD in het juiste veld in en gebruik alleen twee PD-waarden als het formulier aparte vakken voor elk oog heeft.
Lees voordat je betaalt de besteloverzicht hardop door en vergelijk het met je recept, waarde voor waarde. Deze laatste controle duurt ongeveer een minuut en voorkomt de meeste invoerfouten.
Welke gegevens niet op je brillenrecept staan
Een brillenrecept beschrijft de sterkte die je ogen nodig hebben, maar bevat niet alle metingen die nodig zijn om een complete bril te maken. Twee gegevens ontbreken vaak: de pupilafstand en informatie over de pasvorm van het montuur. Met een brillenrecept kun je ook geen contactlenzen bestellen.
Waarom de pupilafstand en de afmetingen van een montuur soms apart moeten worden gecontroleerd
De pupilafstand (PD) is de afstand in millimeters tussen de middelpunten van je pupillen. Deze geeft aan waar het optisch middelpunt van elk brillenglas moet komen. Veel recepten vermelden de pupilafstand niet, omdat deze geen maat is voor de sterktecorrectie. Sommige klinieken noteren die alleen op verzoek. Als het optisch middelpunt niet op de juiste plek zit, kun je last krijgen van vermoeide ogen, hoofdpijn of wazige randen, vooral bij hogere sterktes.
De afmetingen van een montuur staan ook los van je recept. Je vindt ze meestal aan de binnenkant van de poot of op de neusbrug van een montuur dat je al hebt:
- Glasbreedte, de horizontale afmeting van elk brillenglas.
- Neusbrugbreedte, de afstand boven je neus.
- Pootlengte, de lengte van de poot vanaf het scharnier tot de punt.
Multifocale glazen stellen nog een extra eis: de segmenthoogte, de verticale positie van de leeszone, die afhangt van het montuur dat je kiest. Vraag voor deze glazen je oogzorgprofessional om de pasmaat op te meten in plaats van te gokken.
Je kunt de ontbrekende gegevens als volgt aanvullen:
- Vraag je opticien om je PD bij je volgende bezoek op het recept te noteren.
- Controleer of de verkoper een PD-handleiding of een meetfunctie op het scherm aanbiedt.
- Noteer je PD als één getal (bijvoorbeeld 63) of als twee getallen (bijvoorbeeld 31.5/31.5) als het formulier om een waarde per oog vraagt.
- Vergelijk de afmetingen van een montuur dat je al goed past met de vermelde afmetingen van het nieuwe montuur.
Waarom je een brillenrecept niet kunt gebruiken om contactlenzen te bestellen
Je kunt een brillenrecept niet gebruiken om contactlenzen te bestellen, omdat contactlenzen rechtstreeks op het oogoppervlak rusten, terwijl een bril ongeveer 12 millimeter van je ogen af staat. Die afstand beïnvloedt de benodigde sterkte, vooral als je sferische waarde hoger is dan ongeveer ±4.00. Daarom wordt een contactlensrecept afzonderlijk berekend.
Op contactlensrecepten staan ook gegevens die nooit op brillenrecepten staan:
- Basiscurve, die de kromming van de lens afstemt op die van je hoornvlies.
- Diameter, die de lensgrootte op het oog bepaalt.
- Merk of materiaal, omdat de pasvorm en zuurstofdoorlaatbaarheid per product verschillen.
- Vervaldatum, bepaald door de voorschrijver.
Voor een goede pasvorm is een onderzoek nodig waarbij je hoornvlies wordt opgemeten en wordt gecontroleerd of de lens goed beweegt en op zijn plaats blijft. Ook als de waarden vergelijkbaar lijken, mag je SPH, CYL en AXIS niet overnemen op een bestelling voor contactlenzen. Vraag eerst je oogzorgprofessional om een speciale contactlensaanpassing en een contactlensrecept.
Zie je brillenrecept als één onderdeel van een complete bestelling. De pupilafstand, de pasvorm van het montuur en gegevens over contactlenzen moeten elk uit een eigen bron komen.
Veelgestelde vragen over het lezen van een brillenrecept voor brillenglazen die je online bestelt
Ja, in de meeste gevallen kan dat, maar je moet zelf je pupilafstand (PD) opgeven. PD is de afstand in millimeters tussen het midden van je pupillen. Online verkopers gebruiken deze maat om het optische centrum van elke lens recht voor je ogen te plaatsen. Veel recepten vermelden de PD niet, omdat het een meting is en geen correctiewaarde.
Je kunt je oogzorgpraktijk vragen om je PD te meten. Dat kan meestal snel en vaak gratis. Je kunt ook een PD-hulpmiddel van een verkoper gebruiken, dat werkt met een liniaal of webcam. De PD van volwassenen ligt doorgaans tussen ongeveer 54 en 74 mm. Heb je een sterke sterkte of een multifocale lens nodig, vraag dan om een professionele meting, want kleine PD-afwijkingen hebben meer invloed bij hogere sterktes.
Raad niet. Een leeg veld heeft vaak een betekenis: een lege CYL- en AXIS-waarde betekent meestal dat er geen correctie voor astigmatisme nodig is, en een lege ADD-waarde betekent dat er geen leesadditie nodig is. Notaties zoals 'DS' (dioptrische sfeer), 'SPH' of 'plano' zijn gebruikelijke manieren om nul aan te geven of te tonen dat er geen cilinder nodig is.
Is het handschrift onduidelijk of kun je niet zien of een getal positief of negatief is? Neem dan contact op met de kliniek die het recept heeft uitgeschreven en vraag om een geprinte of digitale kopie. Vul de waarden pas in nadat je ze stuk voor stuk hebt gecontroleerd, inclusief alle plus- en mintekens, want een ontbrekend teken verandert de correctie volledig.
Controleer de uitgiftedatum en de vervaldatum, als die vermeld staat. Brilrecepten zijn doorgaans één tot twee jaar geldig, al hangt de precieze periode af van je locatie en je oogzorgprofessional. Op sommige recepten staat helemaal geen vervaldatum en in enkele regio's is de geldigheidsduur wettelijk bepaald.
- Zoek naar een regel met 'datum van de oogmeting' of 'vervalt' boven- of onderaan het document.
- Overweeg een nieuwe oogmeting als je zicht is veranderd, je hoofdpijn of vermoeide ogen hebt, of je huidige bril niet meer prettig zit.
- Vraag het rechtstreeks aan de kliniek als je geen datum kunt vinden.
Veel online verkopers vragen tijdens het afrekenen naar de datum van je recept, dus zorg dat je die bij de hand hebt.
Ja. Vraag het na voordat je bestelt als een waarde verrassend lijkt. Dat geldt wanneer je sterkte sinds de vorige oogmeting sterk is veranderd, wanneer er een groot verschil is tussen je ogen of wanneer je een prismasterkte, een hoge CYL-waarde of een onbekende afkorting ziet. Online bestelformulieren accepteren vrijwel elk getal en waarschuwen je dus niet voor een overschrijffout.
Een kort telefoontje of bericht kan bevestigen dat de waarden kloppen en dat het gekozen lenstype, zoals enkelvoudig of multifocaal, geschikt is. Een sterke sterkte kan ook invloed hebben op de lensdikte, de montuurkeuze en de coatings. Het advies van een professional helpt je daarom een dure aanpassing te voorkomen. Twijfel je? Dan is even navragen veel goedkoper dan lenzen vervangen die niet goed voor je werken.
Laat een reactie achter
Alle reacties worden gemodereerd voordat ze worden gepubliceerd.
Deze site wordt beschermd door hCaptcha en het privacybeleid en de servicevoorwaarden van hCaptcha zijn van toepassing.